Yad Vashem Onderscheiding

Nico en Lien Viëtor

Maandag 12 maart is een bijzondere dag voor onze overbuurvrouw Coby Wolters en haar familie.
Coby is in Beilen opgegroeid. Haar vader Nico Viëtor was politieagent. Hij werkte er in WOII en heeft Joden gered uit Kamp Westerbork en heeft er samen met zijn vrouw Lien ook heel wat helpen onderduiken.

Overlevenden hebben voor hen postuum de YadVashem-onderscheiding aangevraagd. Die wordt verleend en is maandag uitgereikt. Coby heeft ons uitgenodigd om er bij aanwezig te zijn. Dus wij ook naar Beilen. Prachtig weer voegt veel toe.

De plechtigheid is indrukwekkend. Kinderen van Joden die door toedoen van Nico en zijn vrouw de oorlog hebben overleefd hielden toespraken. Bijzonder is dat een van hen zei: "Als Nico mijn vader niet had gered, dan waren de 23 nu levende nazaten er nooit geweest. Wat ben ik hem dankbaar".
De Israëlische ambassadeur hield een toespraak waarin hij de dank van de staat Israël verwoordde. Daarna reikte hij de oorkonde en de medaille uit aan Coby. Drie kleinkinderen van Coby spraken een dankwoord.








Daarna liepen we naar het huis waar Coby gewoond heeft. Voor het huis is een plantsoen. Dat kreeg de naam Nico Viëtor Plantsoen. Coby onthulde samen met de burgemeester
het naambordje en een steen waarop het leven van de Viëtors staat beschreven.







(Dagblad van het Noorden 13 mrt 2018)
Oorlogsheld Nico Viëtor uit Beilen postuum onderscheiden: ‘Ik was jaloers op vriendinnen die wel een vader hadden’

De vader van de nu 76-jarige Coby Wolters-Viëtor redde levens in de Tweede Wereldoorlog. Een maand na de bevrijding overlijdt hij bij een noodlottig auto-ongeluk. Coby herinnert zich weinig van haar vader. Maar met het nieuwe Nico Viëtorplantsoen in Beilen en de Yad Vashem-onderscheiding leeft zijn verhaal voort.

On-Beilense taferelen op het Beiler gemeentehuis dinsdag. Bezoekers moeten hun identiteitskaart laten zien bij binnenkomst en er is, vanwege de aanwezigheid van de Israëlische ambassadeur Aviv Shir-On, gewapende bewaking. Het mag erbij horen, maar het blijft een bevreemdende paradox op een dag waarop mensen die streden voor vrijheid en recht worden herdacht.

'Ik zag op tegen deze dag'

,,Ik zag op tegen deze dag”, bekent Coby Wolters-Viëtor, enig kind van Niek Viëtor en Lien Viëtor-Schuur, die net als het echtpaar Reefhuis-Boekel uit Lemele vandaag postuum een Yad Vashem-onderscheiding krijgen. ,,Maar er zijn zoveel aardige mensen, mensen die zich mij herinneren van vroeger.”

Haar vader was politie-agent en al vroeg in de oorlog de officieuze leider van het Beiler verzet. Voor tientallen Joden regelde hij onderduikadressen. Ook zijn vrouw Lien speelde een belangrijke rol: zij was koerierster en waarschuwde voor op handen zijnde razzia’s. In september 1944 kregen de Duitsers het echtpaar op de korrel. Wat volgt is een vlucht van adres naar adres.

Tussen strobalen

,,Dat herinner ik me nog”, vertelt Coby. ,,We sliepen tussen strobalen. We moesten vaak weg in holst van de nacht, terwijl schietende bommenwerpers overvlogen”, zegt ze. ,,Mijn vader was er bijna nooit, hij was altijd dingen aan het regelen.” Ze heeft maar een paar herinneringen aan haar vader. ,,Ik moest me verstoppen in een nisje van de kerk en dan moest de politiehond van mijn vader me zoeken. En ik weet nog dat ik een keer bij hem mocht slapen tussen de strobalen. Doodeng, was dat. Overal waren muizen." Ze huivert er nog van.

Na de bevrijding gaat Viëtor werken bij de politieke opsporingsdienst, de instantie die verantwoordelijk is voor het opsporen van collaborateurs. In juni 1945 is hij in de auto onderweg voor zijn werk als een inhaalmanoeuvre hem fataal wordt. 33 jaar is hij, Coby is vijf. ,,Ik was jaloers op vriendinnen die wel een vader hadden”, zegt ze. Ze glimlacht erbij. ,,Kinderachtig misschien. Maar nog lang dacht ik als ik een sympathieke man zag: goh, die zou ik wel als vader willen hebben."

'Ik wil me aan hem optrekken'

Spreken tijdens de ceremonie durft ze niet. Daarom nemen kleinkinderen Manon Wolters (17), Thomas van der Graaf (19) en Steffan Edelenbos (27) het woord. ,,Zeker in deze tijd waarin mensen vaker tegenover elkaar komen te staan is dit een mooie dag om te herdenken dat mensen als mijn overgrootvader daar op een goede manier wat aan deden", zegt Edelenbos later. Hij kent de verhalen van zijn overgrootopa en -oma, want ondanks de pijnlijke geschiedenis wilde oma er wel over praten.

,,Bij oma thuis hing altijd een certificaat en een handgeschreven brief van minister-president Winston Churchill. Dat zijn geen alledaagse dingen, daar ga je wel naar vragen”, zegt hij. Alledrie zijn ze trots op hun overgrootouders. ,,Hij deed het juiste op het juiste moment”, zegt Van der Graaf. Wat dat met hem doet? ,,Je weet nooit hoe jij zou doen in zo'n situatie, maar ik wil me aan hem optrekken. Dat moet ik ook kunnen, denk ik dan. Het is mijn streven om net als hem te handelen", zegt hij.

'Dankzij jouw vader leeft hij nog'

De groep mensen is inmiddels aangekomen bij het plantsoen aan de Julianastraat, waar het jonge gezin tijdens de oorlog op nummer 12 woonde. Sinds vandaag heet het plantsoen officieel het Nico Viëtorplantsoen. Naast het naambordje ligt op het veldje een plaquette, waarop de daden van het echtpaar kort benoemd worden. Coby durfde eigenlijk niet, maar richt na de onthulling toch een woord tot alle toehoorders. ,,Dit is zo bijzonder, tegenover mijn ouderlijk huis. Ik wil jullie allemaal hartstikke bedanken”, zegt ze, met tranen in haar ogen.

,,Hij zou er erg blij mee zijn geweest”, zegt ze. ,,Het is jammer dat mijn ouders het niet meer kunnen meemaken. Als het iets eerder was geweest had mijn moeder er nog bij kunnen zijn.” Lien Schuur overleed in 2008, 96 jaar oud. ,,Ze heeft het goed gedaan", zegt Coby. ,,We konden goed met elkaar overweg. En ze heeft me in elk geval niet verwend. Dat had ook nog gekund.”

Oma en kleinkinderen poseren op verzoek bij het pas onthulde naambordje, als een Joodse meneer zijn 93-jarige vader naar voren dirigeert. ,,Dit is mijn vader. Dankzij jouw vader leeft hij nog”, zegt hij tegen Coby. Op de fluitende vogeltjes na is het even doodstil.